I · Açılış

Yapay zekâ çağında insan, emek ve engellenme

Bir kefede insan durur. Ötekine verim blokları yığılır. Terazi, değeri piyasa üretkenliğiyle tartarsa insan yukarı itilir.

02 · Fiyat etiketi

Damga: kâr, hız, maliyet

Bir insanın değeri, piyasada ne kadar verimli ve kârlı olduğuyla ölçülürse, makineler karşısında rekabet edemeyen insanlar nasıl bir konuma yerleştirilir?

1. kâr
2. hız
3. maliyet

03 · Verimlilik çizgisi

Eşik yükselir, bedenler aynı kalır

Çizginin altında kalanlar soluklaşır. Değişen onların bedeni değildir. Değişen, sistemin kimi içeri saydığıdır.

II · Engel nerede?

Büyüteç bedende bir şey bulamaz

İnsanların yapabilme kapasitesi yalnızca bireysel özelliklerine değil, yaşadıkları çevrenin ve ekonomik düzenin nasıl tasarlandığına da bağlıdır.

05 · Merdiven ve rampa

Eksik olan rampa, kararı verir

Tekerlekli sandalye kullanan bir kişi basamakta kalır. Binaya girememesinde belirleyici olan, uygun bir rampanın bulunmamasıdır.

06 · Yuva

Uyum, kişinin değil çevrenin tasarımı

Kişi aynı biçimdedir. Yuvanın biçimi değişince sığmaz. Yuva yeniden açılınca aynı kişi yerine oturur.

07 · Devlerin dünyası

Bedenler değişmedi

Basamakları üç metre olan bir şehirde, bugün merdiveni rahatça çıkan kişi de zorlanır. Beden aynı kalır. Çevreyle ilişki değişir.

08 · Cetvel

Yeterliyi çevre çizer

Aynı figür durur. Cetvelin çizgileri kayınca etiket değişir. Yeterli ya da yetersiz sayılmak, çevrenin ölçütüne bağlıdır.

10 · İki ölçer

Kaybolan beceri değil, sayılan değer

Kaygı, insanın becerilerini kaybetmesi değildir. Bu beceriler ekonomik sistem tarafından değersiz sayılır.

11 · İlan panosu

Kart durur, kenara itilir

Yetenek yerinde kalsa bile ilan otomasyona döner. Özgeçmiş bozulmadan solar. Sistemin içinde dezavantaj böyle başlar.

12 · Yarış

Ölçüt kaydı, koşan değil

Pistin boyu ve kuralı değişir. İnsan geride kalmış görünür çünkü yarışın ölçütü yer değiştirmiştir.

IV · Makineler de çevreye muhtaç

Düzenli ızgarada iş yürür

Robot her ortamda kendiliğinden başarılı değildir. Temiz bir fabrikada yolunda görünen iş, yalnızca makinenin kendi özelliğinden gelmez.

16 · Çevre yeniden kurulur

Asansör konuşur, şarj yerine oturur

Asansörle iletişim ve şarj altyapısı, çevrenin teknolojiye uygun hâle getirilmesine örnektir. Zemin düzleşince robot yine çalışır.

17 · Aynı kararlılık

Çevre makine için değişebiliyorsa

Makinelerin çalışabilmesi için çevreyi dönüştürüyorsak, insanların topluma katılımını güçlendirmek için de aynı kararlılığı gösterebilir miyiz?

V · Kimin yararına?

Kazanç dar bir kesimde toplanabilir

Metin, makinelere bütünüyle karşı çıkmaz. Eleştirinin merkezinde, ilerlemenin yalnızca özel kârı artırmak için kullanılması vardır.

19 · İki tercih

Aynı teknoloji, iki farklı tercih

Kazanç dar bir elde toplanabilir ya da toplumsal ihtiyaçlara yöneltilebilir. Konuşma ikinci olasılığın tartışılmasını ister.

• Konut
• Okul
• Hastane

20 · Üç kol

Mülkiyet, karar, paylaşım

Otomasyonun sonuçları, teknolojinin teknik özellikleri kadar mülkiyet ve yönetim tercihleriyle de şekillenir.

VI · Öneri

Ortak mülkiyet, bitmiş bir model değil

Konuşmacı, yapay zekâ ve robotların kamusal ya da ortak mülkiyet altında değerlendirilmesini gündeme getirir. Amaç, faydanın yalnızca şirket sahiplerine değil, daha geniş biçimde ulaşmasıdır.

Bu, ayrıntılı bir uygulama modeli kurmaz. Tartışmanın yönünü değiştirmeye çağırır. Kamusal yarar, ortak mülkiyet ve demokratik denetim bu kapsamda tartışılabilecek seçeneklerdir.

22 · Temel gelir eleştirisi

Gelir iner, anahtar yukarıda kalır

İtiraz, gelir sağlanırken üretim araçları üzerindeki kontrolün aynı ellerde kalmasına ve insanların yalnızca tüketici konumuna indirgenmesine yöneliktir.

Bu, konuşmacının siyasi değerlendirmesidir. Temel gelirin bütün biçimleri hakkında kanıtlanmış bir sonuç olarak okunmamalıdır.

24 · Teraziye dönüş

Tartılan artık yaşam kalitesi

Tartışmanın odağında teknolojiye karşı çıkmak değil, teknolojinin nasıl yönetileceği bulunur. Başarı, üretimin artmasıyla birlikte yaşamın ne ölçüde iyileştiğiyle de ölçülür.